Wandellijnen van de binnenstad naar het buitengebied

Route Waterlinie-Houtense Vlakte

Klik op een Bezienswaardigheden indicator (ster) in de kaart voor informatie over bezienswaardigheden.
Terug naar overzichtskaart

Tolsteegbrug

Tolsteegbrug

Op de Tolsteegbrug heeft van oudsher de Tolsteegpoort gestaan. Nadat de stad Utrecht in 1122 stadsrechten kreeg werd begonnen met de aanleg van een omwalling. De Tolsteegpoort was daar onderdeel van en vormde zo de oudste verdedigingslinie van de stad Utrecht. Toen tussen 1820 en 1830 de Nieuwe Hollandse Waterlinie de verdediging van de stad overnam werden de stadspoorten en muren gesloopt.

Langs de Kromme Rijn

Langs de Kromme Rijn

Deze wandellijn passeert een aantal verdedigingswerken van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Door een ingenieus systeem van sluisjes, dijken, gemalen en dammen kon een strook van velden en landerijen die tussen de forten lag binnen een aantal dagen onder water gezet worden. De oevers van de Kromme Rijn, en met name de hoog gelegen 'Houtense Vlakte' waren de zwakste schakel. Daarom zijn in dit gebied in de loop van de tijd meerdere schillen van forten en schuilplaatsen tegen de stad geplakt.


Lunet 1

Lunet 1

Verstopt in het groen ligt vlak naast het pad Lunet 1. Dit is de meest noordelijk gelegen uit een rijtje van vier halve maanvormige ('Lune') verdedigingswerken. Deze Lunetten waren bedoeld om het hooggelegen land tussen Utrecht en Houten te verdedigen. Ze zijn tussen 1822 en 1826 gebouwd en lagen toen nog buiten de stad. De Lunetten zijn eigendom van de gemeente Utrecht. Op Lunet 1 zijn regelmatig rondleidingen (www.utrecht.nl/forten).

Verboden Kringen

Verboden Kringen

In 1853 werd de zogenaamde 'Kringenwet' in het leven geroepen: in drie cirkels van 300, 600 en 900 meter rondom een verdedigingswerk werden strenge regels ingesteld. Zo mocht er binnen de 300 meter cirkel niet gebouwd worden, en tussen de 300 en 600 meter alleen met brandbaar materiaal, zodat bij oorlogsdreiging het schootsveld snel vrijgemaakt kon worden. In deze zone staan ook nu nog veel houten huizen. De Kringenwet werd pas in 1963 opgeheven en heeft er onbedoeld ook voor gezorgd dat landschap ten oosten van de stad onbebouwd is gebleven.

Rhijnauwen

Rhijnauwen

Het toeval wilde dat tegen het jaar 1870 de uitvinding van de brisantgranaat samenviel met het gereedkomen van een van de grootste bomvrije forten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie: Rhijnauwen. Die was daarmee onmiddellijk 'voorheen bomvrij' geworden, omdat een aanval met de nieuwe granaat het bakstenen fort zou verpulveren. Dat was reden om de verdedigingsstrategie te veranderen: vanaf toen zou juist het tussen de forten gelegen gebied belangrijk worden. Een aanval is er echter nooit geweest en Fort Rhijnauwen is nu een van de best bewaarde forten van de Linie. Het terrein van het fort is een belangrijk natuurgebied.

Groepsschuilplaatsen

Groepsschuilplaatsen

De laatste toevoegingen aan de Waterlinie waren de zogenaamde groepsschuilplaatsen. Ze zijn gebouwd in 2 perioden: in 1918 en in 1939-1940. Op deze plek staan twee rijen schuilplaatsen uit 1918. Ze waren bedoeld om de soldaten een schuilplaats te bieden op de hooggelegen 'Houtense Vlakte ' tussen de forten Rhijnauwen en Vechten. De muren zijn 125 cm dik. Aan het grote aantal schuilplaatsen dat hier op een kluitje ligt is te zien dat hier het zwakste punt van de Nieuwe Hollandse Waterlinie lag.

Fort Vechten

Fort Vechten

Op de plek waar nu Fort Vechten ligt stond in de Romeinse tijd ook al een fort: het Castellum Fectio. Het markeerde de noordgrens van het Romeinse Rijk. Aan de zuidkant van het fort is een replica van een Romeinse wachttoren te zien. Fort Vechten is na het opheffen van de militaire functie jarenlang door defensie gebruikt als centrale opslagplaats voor autobanden. Tegenwoordig wordt het fort beheerd door Stichting Werk aan de Linie.

Makeblijde

Makeblijde

Op weg naar Houten passeert u de ingang van het bos Nieuw Wulven. In de toekomst wordt het mogelijk om via dit gebied naar Houten te wandelen. De eerste tijd loopt de route echter nog door 'Oud Wulven'. Vlakbij Houten komt u langs het landschapsarchitectuurpark Makeblijde. In dit park is een verzameling van 'driedimensionale visitekaartjes' van Nederlandse ontwerpbureaus en hoveniersbedrijven te vinden.

Kaart van de route Waterlinie-Houtense Vlakte

‘Waterlinie-Houtense Vlakte’ is een wandellijn tussen de binnenstad van Utrecht en het centrum van de stad Houten. Het eerste stuk gaat de route gelijk op met wandellijn ‘Waterlinie-Lunetten’.
De lijn voert langs forten en verdedigingswerken van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.
U wandelt vanaf de oude stadswal via de Kromme Rijn en twee forten dwars door de verboden kringen, langs groepsschuilplaatsen en op de Houtense Vlakte, door oude en nieuwe natuur naar het station van Houten. U kunt de route ook in omgekeerde richting lopen.

Lengte - 11 km
Start - Ledig Erf/Tolsteegbrug
Eind - Station Houten
Markering - Groen

Downloads

- Printbare kaart (300 KB, PDF)
- Routebeschrijving (40 KB, PDF)
- Beschrijving bezienswaardigheden (17 KB, PDF)
- Meld onvolkomenheden